در طول عمر بارها با کسانی برخورد داشته‌ایم و یا داریم که ابراز خستگی از خواندن مطالب و یا نفهمیدن درست آن دارند. علت این گونه سخن گفتن‌ها چیست؟ و به راستی مشکل کار کجاست و چه می‌تواند باشد؟ آیا برای یادگیری یک کتاب باید آن را مکرراً خواند تا یاد گرفت ؟ مطمئنا اگر واقعیت چنین باشد، مطالعه و تحقیق کاری بسیار سخت و طاقت فرسا می‌باشد و کمتر باید از مطالعات و تحقیقات خود نتیجه بگیریم...


روش صحیح مطالعه و یادگیری(1)

در طول عمر بارها با کسانی برخورد داشته‌ایم و یا داریم که ابراز خستگی از خواندن مطالب و یا نفهمیدن درست آن دارند. علت این گونه سخن گفتن‌ها چیست؟ و به راستی مشکل کار کجاست و چه می‌تواند باشد؟ آیا برای یادگیری یک کتاب باید آن را مکرراً خواند تا یاد گرفت ؟ مطمئنا اگر واقعیت چنین باشد، مطالعه و تحقیق کاری بسیار سخت و طاقت فرسا می‌باشد و کمتر باید از مطالعات و تحقیقات خود نتیجه بگیریم. در حالیکه درروزگار ما عالمانی فرزانه می‌بینیم و یا می‌شناسیم که به اعتراف خودشان حتی با وجود این که استعداد سرشاری نداشته‌اند  ولی توانسته‌اند مطالعات و تحقیقات بی‌نظیر یا کم‌نظیری را انجام دهند و تقدیم جامعه بشری بکنند و یا حتی در سنین بالا هم ساعت‌های بسیاری از روز و عمر گرانب‌های خود را صرف مطالعه بکنند و گلایه‌ای نیز نداشته باشند و شاید بالعکس از این کار خود نیز بسیار لذت می‌برند و آرامش می‌یابند، پس واقعیت باید چیزی غیر از آن همه سختی و مشقت باشد.اصل مطلب اینجا است که ما جوانان، روش صحیح مطالعه و یادگیری را نمی دانیم و متاسفانه در هیچ جایی نیز این امر را به ما نیاموخته‌اند و یا حداقل اگر هم فرصتی بوده، ما به دنبال آموختن آن نبوده و یا نیستیم. درحالیکه این امر با میزان مطالعه و تحقیقات ما و یا با روحیه کتابخوانی‌های ما، رابطه‌ای تنگاتنگ و مستقیم دارد، لذا می‌طلبد که ما جوانان در این رابطه بیشتر تأمل نموده و وقت بگذاریم تا در نهایت نتیجه بهتری از عمر گرانمایه خود ببریم و به آن کمال واقعی دست یابیم. حال برای اینکه میزان مطالعه و یادگیری ما افزایش یابد باید در خصوص روش‌های صحیح مطالعه و تحقیق نکاتی را بدانیم و در زندگی روزمره خود بکاربندیم.

الف) مختصری در خصوص مزیت‌های صحیح مطالعه کردن

یک مطالعه ثمر بخش از دو عامل متأثر است: یکی علاقه نسبت به مطلب خواندنی، دیگر کاربرد ماهرانه فنون مطالعه. علاقه نسبت به مطلب خواندنی سبب می‌شود تا شخص به مطالعه بیشتر بپردازد؛ و مطالعه بیشتر منجر به بهتر شدن فنون مطالعه می‌شود و در نهایت همه این امور دست به دست هم می‌دهند و یک مطالعه صحیح را برای انسان به وجود می‌آورند که مزیت‌های بیشماری را به همراه دارد. که برخی از آن مزیت‌ها عبارتند از:

 1.       مطالعه را لذت بخش‌تر می‌کند و لحظه به لحظه بر علاقه خواننده نسبت به خواندن مطالب می‌افزاید.

 2.       زمان مطالعه را کاهش میدهد. 

 3.       میزان یادگیری را افزایش میدهد . 

 4.       مدت نگهداری مطالب در حافظه را طولانی‌تر می‌کند.  

5.        بخاطر سپاری اطلاعات را آسانتر می سازد.

نکته: باید به این نکته توجه داشته باشید که هریک از شما ممکن است در برخورد با یک مطلب، سه حالت از خود نشان دهید که به ترتیب عبارتند از:  علاقه‌مند بودن و دارای نظری مثبت بودن نسبت به مطلب کتاب، بی‌علاقه بودن و یک نوع حالت بی‌تفاوتی و کسالت داشتن نسبت به آن و حالت سوم اینکه شما اصلا از آن مطلب تنفر دارید و همیشه از آن گونه مطالب فرار کرده‌اید.درهنگام برخورد با دو حالت اخیر، شما باید به این مطلب در ذهن خود پاسخ دهید که چگونه می‌توانم نظرم را در مورد این مطلب تغییر دهم و به طور خیلی جدی‌تر به مطالعه و خواندن آن بپردازم و یا حتی دیگران را نیز به خواندن آن ترقیب نمایم؟ پس از اینکه این مورد را مطابق شناخت روحی و روانی که از خود و دوستانتان دارید بررسی کردید می‌توانید یک راهکار مناسب برای آن پیدا نمایید و از آن بهره بجویید. حال که به این مرحله رسیدیم باید بدانید که در این موارد تجربیات افراد متفاوت بوده، ولی در بسیاری موارد می‌توانید با شخصی یا کاری کردن آن مطلب این بی‌علاقه بودن و یا حتی تنفر داشتن را در وجودتان تغییر دهید.  البته دقت داشته باشید که این شخصی کردن‌ها مطابق شرایط مطالب متفاوت است یعنی اگر یک کتاب رمان را می‌خوانید می‌توانید خود را به جای آن شخصیت‌های داستان تصور نمایید و یا در صورتی که مسئولیت انجام یک کار پژوهشی و تحقیقاتی را در میان دوستان و اطرافیان پذیرفته‌اید در آن صورت هرچند که کمی سختی دارد ولی به هر شکلی که شده (به خاطر تحویل آن کار هم که شده و یا حتی برای نشان دادن خود و یا غیره ...) سعی می‌کنید که کار را به یک مرحله‌ای برسانید و تحویل دهید که این گونه امور خود باعث تغییر نظرتان در رابطه با آن مطلب می‌گردد و علاقه شما یا دوستانتان به خواندن آن موضوع، بیشتر می‌گردد و مطالعه‌ای سریع‌تر و لذت بخش‌تر  را تجربه خواهید کرد.شاید بعد گذراندن این مراحل باز هم ببینید که سرعت کافی برا مطالعه کردن پیدا نکرده‌اید که این به عوامل مختلفی مثل دشواری و سهولت مطلب خواندنی، همچنین نسبت به هدفی که از مطالعه خود دارید و یا حتی نسبت به جایگاه کاری شما و غیره ... بستگی دارد. مثلا شما نباید توقع داشته باشید که با همان سرعتی که رمان و یا داستان می خوانید بتوانید بک کتاب کاملا علمی و تخصصی را بخوانبد و نتیجه لازم را بگیرید. و یا اصلا صحیح نمی‌باشد که یک فرد شاغل و متخصص مانند یک خانم خانه‌دار و یا یک دانشجو، مقالات تحقیقی و یا مجلات و روزنامه‌ها را در یک روز مطالعه نماید و وقت برای مطالعه بگذارد زیرا این افراد هریک مشغله‌های متفاوتی دارند که زمان و نوع مطالعه برای هریک متفاوت خواهد بود و لذا مقایسه کردن آنها با هم کاری بسیار ناسنجیده است و از طرفی دیگر هم شما باید کم کم روش مطالعه خود را متناسب با وضعیتی که دارید بهبود ببخشید و پس از آن دغدغه تندخوانی مانند دیگر افراد را داشته باشید.در این راستا برای دست یافتن هرچه سریعتر به آن وضعیت آرمانی روش‌هایی چند را که می‌تواند شما را  در این راه یاری نماید به حضورتان تقدیم می‌گردد که عبارتند از:

1.       خواندن اجمالی

 2.       تندخوانی

 3.       عبارت خوانی

 4.       دقیق خوانی

 5.       خواندن تجسسی 

 6.       خواندن انتقادی

7.      خواندن برای درک زیبایی و جنبه‌های هنری مطلب

مطالب تفصیلی هفت روش‌ فوق در نوشته‌های بعدی به حضورتان تقدیم می‌گردد.

[ ۱۳٩٠/٦/۳٠ ] [ ۸:٥٢ ‎ب.ظ ] [ مهدی قاسمیان ]